fa اثر ترکیبی اسانس آویشن شیرازی (Zataria multiflora)، برگ‌بو (Laurus nobilis) و بابونه (Chamaemelum nobile) بر باکتری اشریشیاکلی پاتوژن و تعیین فرمولاسیون بهینه آن با استفاده از روش آماری کسری از فاکتوریل کامل مواد ضد میکروبی Antimicrobial Substances مقاله پژوهشی Original Research Article <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>زمینه و اهداف:</strong> خواص ضدباکتریایی اسانس‌های آویشن شیرازی (<em><span dir="LTR">Zataria multiflora</span></em>)، برگ‌بو (<em><span dir="LTR">Laurus nobilis</span></em>) و بابونه (<em><span dir="LTR">Chamaemelum nobile</span></em>) بررسی و دوز بهینه باکتری‌کشی این اسانس‌ها بر روی باکتری <em>اشریشیاکلی</em> <span dir="LTR">PTCC1330</span> تعیین گردید.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>مواد و روش کار: </strong>استخراج اسانس از برگ‌های آویشن شیرازی و برگ‌بو و کاپیتول‌های بابونه به روش تقطیر با آب توسط دستگاه کلونجر انجام شد. بر اساس آزمایشات طراحی شده با نرم‌افزار <span dir="LTR">Qualitek-4</span> و روش آماری کسری از فاکتوریل کامل، تاثیر ترکیبی سه اسانس در دوزهای مختلف بر باکتری <em>اشریشیاکلی</em> بررسی شد. اثرات متقابل اسانس‌ها بر یکدیگر و سهم هر اسانس در بازدارندگی رشد باکتری تعیین گردید.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>یافته‌ها: </strong>حداقل غلظت بازدارندگی برای اسانس‌های آویشن شیرازی، برگ‌بو و بابونه به ترتیب برابر با 01/0، 1/0 و 05/0 و حداقل غلظت کشندگی نیز به ترتیب برابر با 0/1، 0/5 و 0/5 میلی‌گرم در میلی‌لیتر تعیین گردید. اسانس آویشن شیرازی با 2/64% مشارکت دارای بیشترین اثر ضدباکتریایی بر باکتری <em>اشریشیاکلی</em> بود. سهم اثر ضدباکتریایی اسانس‌های برگ‌بو و بابونه به ترتیب 13/54% و 6/89% برآورد شد. در شرایط بهینه، دوز هر سه اسانس باید برابر با 1 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر باشد. درصد ممانعت از رشد باکتری <em>اشریشیاکلی</em> در این شرایط، 72/76% تعیین گردید که دارای 81/8% تطابق با نتایج واقعی در شرایط بهینه (نزدیک به 60%) بود. بیشترین اثرات متقابل مابین فاکتورهای دز اسانس آویشن شیرازی و در اسانس بابونه با 33/44% شاخص شدت اثر متقابل برآورد شد.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span dir="RTL">نتیجه‌گیری</span>: </strong><span dir="RTL">اسانس آویشن شیرازی دارای خاصیت ضدباکتریایی قابل توجهی بر باکتری <em>اشریشیاکلی</em> بوده در حالیکه خواص ضدباکتریایی اسانس‌های برگ‌بو و بابونه ضعیف می‌باشد.</span></p> <p><strong>Background and Aim: </strong>In this study, antibacterial combination effects of <em>Zataria multiflora</em>,<em> Laurus nobilis</em> and<em> Chamaemelum nobile</em> essences was examined and the optimum bactericide dosages of the combination was determined on <em>E. coli</em> PTCC1330.</p> <p><strong>Materials and Methods: </strong>Essence extraction was conducted using water distillation method from<em> Z. multiflora, L. nobilis</em> leafs and <em>C. nobile</em> capitals by Clevenger apparatus. The combination effects of the essences were studied on <em>E. coli</em> in different dosages using Qualitek-4 software and fraction of the full factorial statistical method. Essences interactions and the contribution of each essence were evaluated on inhibition of <em>E. coli</em> growth.</p> <p><strong>Results: </strong>MIC values was determined for <em>Z. multiflora</em>,<em> L. nobilis</em> and<em> C. nobile</em> essences as 0.01, 0.1 and 0.05 mg ml^-1, also MBC values was 0.1, 0.5 and 0.5 mg ml^-1, respectively. <em>Z. multiflora</em> essence dosages showed the highest percentage of antibacterial effect (64. 2%) on <em>E. coli</em>, while the antibacterial effect was evaluated 13.54% and 6.89% for <em>L. nobilis</em> and<em> C. nobile</em> essences, respectively. In optimum conditions, all three essences dosages should be equal to 1 mg. mL^-1 and the percentage of bacterial growth inhibition was determined by 72.76% whereas it has 81.8% consistency with real results at optimum conditions (60%). The maximum interaction was observed between<em> Z. multiflora</em> and<em> C. nobile</em> essences dosages with 33.44% severity index.</p> <p><strong>Conclusions: </strong><em>Z. multiflora</em> essence had a considerable antibacterial effect on <em>E. coli</em>, while antibacterial properties of <em>L. nobilis</em> and<em> C. nobile</em> essences were evaluated as a weak effect.</p> اشریشیاکلی, آنالیز آماری, مواد ضد میکروبی, اویشن شیرازی, برگ بو, بابونه Antibacterial agents, Escherichia coli, Statistical analysis, Z. multiflora, L. nobilis, C. nobile 53 62 http://ijmm.ir/browse.php?a_code=A-10-637-1&slc_lang=fa&sid=1 Sara Ramezanpour سارا رمضانپور sara.rmz78@gmail.com 10031947532846008232 10031947532846008232 No Department of Chemical Engineering, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran گروه مهندسی شیمی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران Fatemeh Ardestani فاطمه اردستانی ardestani_fatemeh@yahoo.com 10031947532846008233 10031947532846008233 Yes Department of Chemical Engineering, Qaemshahr Branch, Islamic Azad University, Qaemshahr, Iran گروه مهندسی شیمی، واحد قائم‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم‌شهر، ایران Mohammad Javad Asadollahzadeh محمد جواد اسدالله زاده mj.asadollahzadeh@yahoo.com 10031947532846008234 10031947532846008234 No Department of Chemical Engineering, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran گروه مهندسی شیمی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران